Przychody finansowe a operacyjne

Przychody finansowe a operacyjne

Każde przedsiębiorstwo generuje przychody i koszty. Mogą być one różnego rodzaju. Są także podstawowymi składowymi rachunku zysków i strat oraz elementami sprawozdania finansowego danej firmy. Wszystkie przychody, w tym operacyjne i finansowe, umożliwiają obserwację skutków działań podmiotu gospodarczego. Czym się od siebie różnią? Odpowiadamy.

PRZYCHODY FINANSOWE A OPERACYJNE – JAKA JEST MIĘDZY NIMI RÓŻNICA?

Zanim przedsiębiorca odliczy podatki i składki na ubezpieczenie, pieniądze, które przynosi firma, nazywamy przychodem. Jest to przyrost korzyści ekonomicznych brutto danego okresu, który skutkuje zwiększeniem kapitału własnego (który nie wynika z wpłat udziałowców). Mogą być one uzyskane dzięki sprzedaży towarów, świadczenia usług, a także dzięki innym czynnościom, które są związane z działalnością firmy. Może to być także pośredni efekt podejmowanych czynności. Są to wszelkie wpływy pieniężne i wartości niematerialne, które są korzyścią majątkową uzyskaną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W ustawie o rachunkowości czytamy, że przychody to “uprawdopodobnione powstanie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych o wiarygodnie określonej wartości, w formie zwiększenia wartości aktywów, albo zmniejszenia wartości zobowiązań, które doprowadzą do wzrostu kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w inny sposób niż wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli” (art. 3 ust. 1 pkt 30). Przychody firmy dzielimy na dwa rodzaje: finansowe i operacyjne. Różni je źródło, z jakiego przychodzą wpływy pieniężne: działalność operacyjna i operacje finansowe. 

CZYM SĄ PRZYCHODY OPERACYJNE?

Przychody operacyjne to kwoty netto pochodzące z działalności przedsiębiorstwa, do której zostało ono powołane (tzw. działalność operacyjna). Ich źródłem jest zatem sprzedaż towarów handlowych i materiałów oraz wyrobów gotowych, półproduktów i usług, które są główną działalnością przedsiębiorstwa. Ustawa o rachunkowości definiuje je w następujący sposób: “za przychód w jednostkach prowadzących działalność gospodarczą przyjmuje się wyrażone w rzeczywistych cenach sprzedaży kwoty należne z tytułu sprzedaży produktów (tj. wyrobów gotowych, usług i robót), towarów i materiałów, z uwzględnieniem dotacji, opustów, rabatów i innych zwiększeń i zmniejszeń, bez podatku od towarów i usług (VAT należnego)” (art. 42 ust. 2). Wśród przychodów operacyjnych wyróżniamy przychody z podstawowej działalności operacyjnej oraz pozostałe przychody operacyjne (określone w art. 3 ust. 32 ustawy o rachunkowości). Pierwsze to te, które dotyczą sprzedaży towarów i usług. Natomiast pozostałe przychody operacyjne nie są związane bezpośrednio z działalnością gospodarczą jednostki i nie dotyczą podstawowego zakresu jej działalności. Są natomiast pośrednim efektem podejmowanych czynności, np. sprzedaży. Przychody takie cechuje duża różnorodność w sposobie ich powstania. Aby zdarzenie gospodarcze można było zakwalifikować jako pozostałe przychody operacyjne, należy stwierdzić, że miało ono związek z działalności operacyjną i ryzykiem ponoszonym przy jej prowadzeniu. Trzeba przy tym przestrzegać zasady należytej ostrożności, ponieważ w wyniku finansowym można uwzględnić jedynie niewątpliwe przychody operacyjne.

Pozostałe przychody operacyjne – przykłady:

  • działalność socjalna, czyli np. dofinansowanie obiektów socjalnych
  • zdobycie środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych, nieruchomości, wartości niematerialnych i prawnych zaliczonych do inwestycji
  • utrzymywanie nieruchomości oraz wartości niematerialnych i prawnych zaliczonych do inwestycji, przekwalifikowanie odpowiednio środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, jeżeli do wyceny inwestycji przyjęto cenę rynkową, bądź inaczej określoną wartość godziwą
  • odpisanie należności i zobowiązań przedawnionych, umorzonych, nieściągalnych z wyjątkiem należności i zobowiązań o charakterze publicznoprawnym nieobciążających kosztów
  • utworzenie i rozwiązanie rezerwy (poza rezerwami związanymi z operacjami finansowymi)
  • odpisy aktualizujące wartość aktywów i ich korekt (poza odpisów obciążających koszty finansowe)
  • przekazanie lub otrzymanie nieodpłatne (dotacje), także w drodze darowizny aktywów, w tym również środków pieniężnych na inne cele niż dopłaty do cen sprzedaży, nabycie lub wytworzenie środków trwałych, środków trwałych w budowie albo wartości niematerialnych i prawnych
  • przychody z tytułu praw do emisji zanieczyszczeń powietrza
  • nadwyżki inwentaryzacyjne aktywów obrotowych
  • zwroty zasądzonych kosztów sądowych
  • odpis ujemnej wartości firmy
  • odszkodowania i kary
  • zdarzenia losowe

JAK ZDEFINIOWAĆ PRZYCHODY FINANSOWE?

Przychody finansowe wynikają z działalności inwestycyjnej przedsiębiorstwa lub operacji finansowych. Działalność finansowa i inwestycyjna jest jednak rozumiana szeroko i polega m.in. na sprzedaży lub kupnie papierów wartościowych, udziałów i akcji, na zaciąganiu kredytów lub pożyczek, czy na zmianie kursów walut. Wynika zatem przede wszystkim z transakcji, które zawiera przedsiębiorstwo.

Przychody finansowe – przykłady:

  • sprzedaż aktywów finansowych (np. akcje, obligacje)
  • dywidendy i udziały w zyskach
  • odsetki z lokat bankowych
  • odsetki z pożyczek udzielonych innej jednostce
  • odsetki z weksli i czeków obcych
  • odsetki z papierów dłużnych
  • odsetki z przeterminowanych należności od kontrahentów
  • dodatnie różnice kursowe przy prowadzeniu transakcji walutowych
  • aktualizacja wartości inwestycji
  • otrzymane raty oprocentowanego kredytu leasingowego

JAK NALEŻY KSIĘGOWAĆ PRZYCHODY OPERACYJNE I FINANSOWE?

Wszystkie generowane przez firmę przychody muszą być zapisywane i księgowane po odpowiednich stronach ewidencji, która umożliwi odpowiednie sporządzenie rachunków zysków i strat. Jednocześnie muszą zostać wliczone do ogólnego przychodu przedsiębiorstwa. Na ich podstawie wylicza się kondycję i sytuację finansową firmy. Do całego zestawienia wchodzą przychody operacyjne, finansowe i nadzwyczajne. Księgować należy je na koncie zysków i strat. 

Przychody operacyjne powinno się ewidencjonować na kontach zespołu 7. Szczegółowe zasady sporządzania ewidencji, wraz z przykładową propozycją zestawienia, można znaleźć w załączniku nr 1 do ustawy o rachunkowości. W zależności od charakteru prowadzonej działalności należy je następująco oznaczyć:

  • przychody ze sprzedaży wyrobów gotowych: 701
  • przychody ze sprzedaży usług: 702
  • przychody ze sprzedanych towarów: 730
  • przychody ze sprzedanych materiałów: 740

Pozostałe przychody operacyjne ewidencjonuje się na koncie 760. Na koniec okresu sprawozdawczego zrealizowane na nich wielkości należy przeksięgować na konto “wynik finansowy”.

Przychody finansowe ewidencjonuje się w księgach rachunkowych na koncie 750: “Przychody finansowe”. Wśród przychodów finansowych należy uwzględnić zyski, które przedsiębiorstwo czerpie ze sprzedaży papierów wartościowych, dywidend, a także odsetek. W ewidencji analitycznej do przychodów trzeba uwzględnić klasyfikację budżetową dochodów, a w ewidencji szczegółowej konieczne jest wyodrębnienie informacji, które są niezbędne do sporządzenia planów i sprawozdań budżetowych lub finansowych. Konto 750 nie wykazuje jednak salda na koniec roku. Saldo końcowe konta przenosi się na Ma 660.

PODSUMOWANIE

Choć w potocznym języku używa się zamiennie słów “przychód: i “dochód”, to w księgowości nie można mylić tych pojęć. Przychód to uzyskana przez przedsiębiorstwo kwota pieniędzy, a więc wszelkie przysporzenie majątkowe. Można go uzyskać w ramach prowadzonej działalności. Tymczasem dochód jest przychodem pomniejszonym o koszty uzyskania przychodu. Stanowi więc różnicę między osiągniętymi przychodami a poniesionymi kosztami podatkowymi. Warto o tym pamiętać. Dobrze jest także wiedzieć, że firma może uzyskać przychody z różnych źródeł, zarówno z działalności operacyjnej, jak i operacji finansowych. Stąd przychody w firmie nie są jednolite. Dzielimy je na operacyjne, w tym pozostałe przychody operacyjne i finansowe. Wszystkie z nich muszą być odpowiednio ewidencjonowane.